گردآوری سخنرانی استاد علامه محمد تقی مصباح یزدی
جمهوری اسلامی ایران نخستین بار با مدیریت ابر دکترین ولایت فقیه موفق شده است حکومتی را بر پایهی اسلام آغاز کند که نزدیک به چهار دهه از عمر آن سپری شده است. وظیفه آحاد مسلمین است که این نعمت بزرگ را قدر بدانند و به پاس شکرانه تداوم آن دست دشمنان را از دامن انقلاب و اسلامیت آن برچینند.
به جهت عمق بخشی وآشنایی بیشترِ مؤمنان با مبانی و مسائل اسلامی و افشای توطئههای سیاسی فرهنگی منافقان و دشمنان اسلام و همچنین در پی اوج گیری دوباره فعالیتهای جریان های التقاطی و به خطر افتادن بنیانهای اعتقادی نسل جوان؛ استاد بزرگوار، مطهری زمان، و عالم وظیفه شناس آیت الله محمد تقی مصباح یزدی به دعوت ستاد برگزاری نماز جمعه تهران سخنانی را پیش از خطبههای نماز جمعه به منظور دفاع از حاکمیت اسلام در مقابل شبهات مطرح شده در سطح جامعه و با هدف آمادگی فکری لازم مسلمانان برای دفاع و پاسداری از سنگرهای عقیدتی ایراد نمودهاند.
هرچند جناب استاد تلاش داشتند تا در هر جلسه به گونهای بحث را مطرح سازند که ارتباط آن با مباحث پیشین برای مخاطبانی که احیاناً در بعضی جلسات حضور نداشتهاند به طور کامل روشن شود؛ ولی اقتضای بحث به گونهای است که استفاده مفیدتر از آن متوقف است بر اینکه مخاطب از پیشینه کل بحث اطلاع داشته باشد. از این رو جمع آوری و تنظیم این مباحث در قالب کتاب، در دستور کار قرار گرفت و حجت الاسلام والمسلمین آقای کریم سبحانی تنظیم و نگارش سخنان استاد را برعهده گرفتند.
کتاب «نظریه سیاسی اسلام» پس از نگارش و تایید استاد در دو مجلد و مجموعا 620 صفحه برای اولین بار در سال 1378 به چاپ رسید. جلد اول کتاب در رابطه با موضوع قانون گذاری شامل بیست و سه جلسه از سخنان استاد میشود که موضوعاتی مانند اهمیت بحث، جایگاه سیاست و آزادی در اسلام، قانون گزاری، تبیین ساختار و شکل حکومت اسلامی در آن طرح شده است. جلد دوم شامل جلسات بیست و چهارم تا چهلم میشود و موضوع اصلی آن کشورداری است. درجلد دوم موضوعات رهیافتهای کلان در حوزه حکومت واجزا، سلسله مراتب زمامداری در دولت اسلامی، جایگاه قانون و حکومت، حکومت اسلامی و توطئههای فرهنگی، اسطوره سازی در دین و یا رویکرد حقیقت گرا، نسبی گرایی و گزاره های دینی و مدلهای حکومتی اسلام و... طرح میشود.
با توجه به اهمیت کتاب مزبور، هر دو مجلد آن با عنوان «النظریه السیاسیه فی الاسلام» توسط آقای خلیل عصامی الجلیحاوی به زبان عربی نیز ترجمه شده است.
روش بحث در نقد و بررسی اقوال مختلف، و اثبات نظریه اسلامی، در این کتاب عمدتاً روش تعقلی و جدلی است، علت برگزیدن چنین روشی را استاد در پایان جلسه اول این چنین بیان میکنند:
«گرچه شیوه بحث برهانی مقدس، متقن و محترم است، اما در ارائه آن باید از مسائل بسیاری از علوم مدد جست و گذشته از این که کمتر کسی به مجموعهی علوم اشراف دارد. متخصصان در هر علمی تنها به مجموعه محدودی ازمسائل میتوانند برسند چرا که برای بررسی تک تک مسائل سالیانی متمادی باید وقت صرف کرد. ما نیز در بررسی و تبیین مباحثمان اگر بخواهیم شیوه برهانی را در همه موارد پیش بگیریم و تک تک مسائل را تا رسیدن به مبانی و اصول بدیهی پیگیری کنیم، در فرصت محدودی که داریم قادر نخواهیم بود به بررسی مجموعه مباحثی که مد نظرمان هست برسیم؛ از این جهت تنها در مواردی که امکان ارائه براهین ساده و غیر پیچیده و کم دامنه وجود دارد، به شیوه برهانی تمسک میجوییم و در سایر موارد به شیوه جدلی بحث میکنیم. چرا که شیوه جدلی مناسب ترین روش و در واقع راه میانبری است برای رسیدن به هدف و نتیجه و شیوهای است فراگیر و عمومی برای اقناع دیگران که خداوند متعال در جای جای قرآن از آن در جهت اقناع خصم و ارائه حجتهای محکم و استوار خویش بهره گرفته است و ما را نیز دعوت کرده است که با همین شیوه با دیگران بحث و گفتگو کنیم.
«اُدْعُ إِلَی سَبِیلِ رَبِّکَ بِالْحِکْمَةِ وَ الْمَوْعِظَةِ الْحَسَنَةِ وَ جَادِلْهُمْ بِالَّتِی هِیَ أَحْسَنُ»
از این رو استاد، در این کتاب، تنها در مواردی که امکان ارائه براهین ساده و غیرپیچیده و کم دامنه وجود داشته باشد به شیوه برهانی تمسک جستهاند، و در سایر موارد به شیوه جدلی بحث کردهاند.
مقصود از فلسفه سیاسی اسلام در مباحث کتاب نظریه سیاسی اسلام، تبیین نظریه اسلام در باب حکومت و سیاست است. استاد معتقدند ما اگر بخواهیم قوانین و مقررات را بر اساس منابع اسلامی تنظیم کنیم و شیوههای اجرایی مان نیز در راستای اسلام و موافق ارزشهای اسلامی باشد، باید شناخت عمیق و قابل اعتمادی از کتاب و سنت که منابع اصلی اسلام هستند داشته باشیم، تا در مقام قانونگذاری بتوانیم دیدگاه اسلام را ملحوظ داریم و مقررات و قوانین موضوعه را در چارچوب قوانین کلی اسلام تصویب کنیم و همچنین در انتخاب شیوههای اجرایی از ارزشهای مطرح شده در کتاب و سنت الهام بگیریم.
محور های اصلی کتاب به دنبال پاسخ به سؤالات زیر است:
آیا دین، در زمینه سیاست و حکومت دیدگاه و نظریه خاصی دارد، یا ساحت قدسی دین مبرّای از این امور دنیایی است؟
آیا نظریه سیاسی اسلام، تأسیسی است و اسلام حرف تازه ای در سیاست و حکومت دارد، یا امضایی است، و یکی از اشکال حکومت و سیاست بشری را به رسمیت می شناسد؟
ماهیت حکومت اسلامی چیست؟ آیا از نوع تئوکراسی، دیکتاتوری، یا دموکراتیک است، یا ماهیت دیگری دارد؟ ارکان حکومت اسلامی کدام اند؟
شکل حکومت اسلامی چگونه است؟ سلطنتی، جمهوری، تئوکراسی یا گونه ای دیگر؟
نقش مردم در حکومت اسلامی چیست؟
