نگاهی به برداشت های اشتباه نسبت به مقوله جهاد تبیین توسط اصحاب انقلاب

شما اینجا هستید

 
برداشت های اشتباه نسبت به مقوله جهاد تبیین توسط اصحاب انقلاب
هادي قطبي
 
یک: نو دانستن تبیین
برخی گمان می کنند جهاد تبیین، گفتمان جدیدی است که رهبر معظم انقلاب آن را مطرح کرده اند در حالی که این مساله همچون روشنگری و بصیرت افزایی و... امری زاده شده با اسلام و  انقلاب است و هر بار به مناسبتی بار مفهومی خاصی به خود گرفته است و امروز به فرموده رهبر معظم انقلاب مهمترين خنثي کننده توطئه های دشمن در جنگ شناختی است.
دو: برخورد فرمایشی و دستوری
جهاد تبیین نیازمند مصوبه و بودجه و بخشنامه و ایجاد تشکل و قرارگاه و... نیست. چون اساسا جهاد تبیین یک پروژه سفارش شده از سوی رهبر انقلاب نیست، بله یک پروسه و فرآیند است که باید در سطح جامعه توسط افراد آگاه اتفاق بیفتد.
تبیین یک جهاد مردمی و عمومی است. جهاد تبیین مانند کمک مومنانه یا مساله سوادآموزی یا جهاد سلامت برای کمک به کادر درمان و مبارزه با کرونا، نیازمند مشارکت حداکثری و مردمی است و همه باید به میدان آمده و معطل دولت و بخشنامه و بودجه نمانند. مهم این است که سهم هر کس بر اساس جایگاهش تعریف و مشخص می شود.
تصدی گری و انحصار طلبی برخی نهادها و سازمان ها و موسسات آفت دیگری است که اتفاق می افتد در حالی که وظیفه آنها علاوه بر تبیین، بیشتر تسهیلگری نهضت است نه رهبری و هدایت. عملکرد برخی از این موسسات و مراکز دولتی و غیر دولتی نقش همان غضنفرهای فوتبال است که جز هزینه تراشی و توقف در حرکت جهادی ثمره چندانی نداشته است.
سه: تبلیغی دانستن تبیین
جهاد تبیین یک مقوله کمی و کیفی است که بیشترین بار تبیین بر روی تولید محتوا و اقناع سازی است؛ نه بیان کردن و تبلیغ و رساندن محتوا به جامعه هدف. به عبارتی: مشکل نرسیدن پیام و مطلب نیست، مشکل قانع نشدن است. باید نگرش ها را تغییر داد و این امر پیچیدگی ها، ظرافت ها و دشواری های خاص خود را دارد. از همین رو باید ضمن آسیب شناسی و پرهیز از اشتباهات گذشته در مقوله های بصیرت افزایی و روشنگری و... که جواب و گاه منجر به نتایج معکوس شده است، پرهیز کرده و واقعا رویکرد تبیینی (ابلاغ و اقناع) داشت.
چهار: مجازی و غیر حضوری دانستن تبیین
جنگ نرم مانند جنگ سخت نیست که نیازمند لشکر و بمباران محتوایی باشد. تبیین یک مقوله تخاطبی و رفت و برگشتی است تا پس از درک موقعیت و شرایط فکری مخاطب بتوان با محتوای مناسب، اثر گذاری کرد. حضور میدانی و تبلیغ و گفتگوی چهره به چهره بیشترین سهم را در جهاد تبیین دارد.
پنج: ساده انگاری تبیین و ورود غیرمتخصصان
دانش تبیین را می توان از زیر مجموعه های علوم انسانی دانست و از همین رو دارای پیچیدگی های خاصی است که در آن رویکردهای جامعه شناختی، روان شناختی، معرفت شناختی و... موثر است و باید با توجه به این عناصر به تبیین اقدام کرد.
همچنین ساده انگاری مقوله تبیین موجب شده همه دوستداران انقلاب به میدان بیایند و به تبیین بپردازند. در حالی که تبیین به ویژه در حوزه تاریخ انقلاب اسلامی، نیازمند قابلیت های دانشی، بینشی و مهارتی است. به اصطلاح، صرف داشتن گلوله و تفنگ برای زدن دشمن کافی نیست. نیازمند اطلاعات کافی درباره زمان و مکان و روش و چگونگی برخورد با مخاطبی که اصلا دشمن هم نیست، لازم است.
اگر جهاد تبیین همان مقابله با جریان دشمن در انحراف و  تحریف ایجاد کردن، یا جنگ نرم و رسانه ای، یا جنگ شناختی و ترکیبی دشمن باشد، به همان اندازه هم دارای پیچیدگی و دشواری است. این امر البته به معنای معاف بودن غیر متخصصان و غیر نخبگان نیست، بلکه علم و دانش در این حوزه دارای #مراتب است که هر فرد به اندازه علم و آگاهي خود، می تواند توطئه های دشمن را خنثی سازد.
شش: غفلت از محتوا
جهادی بودن تبیین، برخی را به اشتباه انداخته و بیشتر به قالب ها پرداخته اند تا محتوا. راه اندازی شبکه های جهادی و زدن قرارگاه و اتاق فکر و... برای فریضه تبیین، بدون داشتن نیروی کافی و محتوای لازم موجب بلاتکلیفی و سرگردانی است. برای این جهاد، لشکر درست کرده ایم اما نمی دانیم چه باید بکنیم؟! حقیقت این است که فرموده اند: «العلم سلطان»؛ اما ما بدون سلطان می خواهیم سرزمین ذهن ها را تصرف کنیم!!
هفت: غفلت از نیروسازی
نه تنها جهاد تبیین، که جهاد روشنگری و بصیرت افزایی و آزاداندیشی و اصولا هر فرمانی که رهبر معظم انقلاب صادر می کنند، نیازمند نیروی انسانی مناسب و دارای صلاحیت است. مساله ای که با گذشت چهل سال از انقلاب به ندرت توسط برخی افراد و نهادها درک شده و اتفاق افتاده است.
جهاد تبیین نیازمند نیروی جهادی پرورش یافته و تربیت شده مکتب خمینی(ره) است. محتوای غنی و سالم، تحت نظارت و تربیت مراکز علمی و اسلامی مورد تایید امامین انقلاب، از لوازم یک کار فرهنگی عمیق و موثر است که ثمردهی آن ممکن است سالها به طول بینجامد. مهم، درک و اقدام به این مهم است که باید توسط دلسوزان انقلاب به ویژه مسئولان و متولیان آموزش و پژوهش اتفاق بیفتد.