شرح جامع مفاهیم توحیدی در نهج البلاغه

شرح جامع مفاهیم توحیدی در نهج البلاغه

مقدمه:
نهج البلاغه به عنوان گنجینه‌ای بی‌نظیر از معارف اسلامی، در شرایط کنونی بهترین راهنمای زندگی فردی و اجتماعی ماست. رهبر فرزانه‌مان بر مطالعه عمیق این کتاب تأکید ویژه داشته‌اند، چرا که فهم صحیح آن می‌تواند مسیر هدایت جامعه را روشن سازد.

مفهوم توحید:
امیرالمؤمنین علی(ع) در خطبه ۱۴۹ با بیانی ژرف فرمودند: "ای مردم! هر انسانی به آنچه از آن می‌گریخت خواهد رسید (و آن مرگ است)". سپس در وصیت خویش دو اصل اساسی را بیان می‌فرمایند:
۱. "الله لا تشرکوا به شیئاً" (به خدا شرک نورزید)
۲. "محمداً فلا تضیعوا سنته" (سنت پیامبر را ضایع نکنید)

این دو اصل چنان مهم هستند که حضرت آنها را به دو ستون تشبیه می‌کنند که بنای دین بر آنها استوار است.

توحید و ولایت:
پیامبر اکرم(ص) فرمودند: "التوحید نصف الدین" (توحید نیمی از دین است). نیمه دیگر دین، ولایت است که همان پیروی کامل از سنت نبوی می‌باشد. این دو مفهوم چنان به هم پیوسته‌اند که امیرالمؤمنین(ع) می‌فرمایند: "من عرف الله..." (هر که خدا را بشناسد، به ولایت می‌رسد).

مراتب شناخت خدا:
۱. معرفت: شناخت اولیه خداوند
۲. تصدیق: باور قلبی به این شناخت
۳. توحید: یگانگی خداوند در اعتقاد و عمل
۴. اخلاص: خالص کردن تمام اعمال برای خدا

ویژگی‌های توحید حقیقی:
- توحید عددی نیست: "واحد لا بعدد" (واحدی که قابل شمارش نیست)
- خداوند قائم است اما نه به معنی مادی: "قائم لا بسُتون" (پایدار است ولی نه مانند پایه‌های مادی)
- شناخت او تنها از طریق خودش ممکن است: "کذلک الله ربی" (پروردگارم اینگونه است)