مدیریت روایت در جنگ رسانهای؛ تحلیل موردی توئیت ابهامدار وزیر خارجه
در شرایط جنگی، اطلاعرسانی به مردم و رسانهها درباره مسائلی که دشمن خارجی نیز در آن نقش دارد، هرگز نباید به صورت کلی یا مبهم انجام شود، زیرا چنین رویکردی زمینه سوءاستفاده و شکلگیری روایت دشمن را فراهم میکند. توئیت ابهامدار وزیر امور خارجه درباره بازگشایی تنگه هرمز، نمونه عینی این مسئله است که دونالد ترامپ با چندین پیام متوالی از آن بهرهبرداری رسانهای کرد.
اتحاد و همدلی میان مردم و مسئولان، بهویژه در شرایط جنگی، از حیاتیترین مؤلفههای ثبات ملی محسوب میشود. برای حفظ این همبستگی و جلوگیری از هرگونه سوءاستفاده دشمن در جهت ایجاد اختلاف و بدبینی، رعایت اصول زیر در عرصه رسانهای ضروری است:
یک: تا جایی که به اسرار نظامی و مسائل طبقهبندی شده امنیتی مربوط نباشد، مردم باید از جزئیات امور مطلع شوند. شفافیت در چارچوب مجاز، سرمایه اجتماعی نظام را حفظ میکند.
دو: در زمینه مذاکرات، اگر اطلاعاتی به گونهای است که آمریکاییها، صهیونیستها، واسطهها و رسانههای خارجی (چه معاند و چه غیرمعاند) از آن مطلع شدهاند، دیگر نمیتوان آن را «راز» تلقی کرد. در این شرایط، محروم نگه داشتن مردم از آن اطلاعات، نه تنها توجیهی ندارد، بلکه به آنها اجازه میدهد روایت را از زبان دشمن دریافت کنند.
سه: اطلاعرسانی درباره مسائل دووجهی (با یک پای دشمن خارجی) نباید کلی یا مبهم باشد. جزئیات حساس باید به گونهای بازگو شوند که امکان برداشتهای غلط و سوءاستفاده رسانهای از بین برود.
چهار: در دنیای رسانه، «روایت اول» از اهمیت راهبردی برخوردار است. اگر دشمن روایت اول را در دست بگیرد، واکنشهای بعدی ما - حتی اگر دقیق و مستند باشند - به دلیل دیرهنگامی، نه تنها اثر مطلوب را ندارند، بلکه ممکن است عوارض داخلی و خارجی نیز به دنبال داشته باشند.
پنج: دشمن از دو مزیت ساختاری برخوردار است: از یک سو رسانههای مشهور جهان را در اختیار دارد و از سوی دیگر بر سکوهای مجازی بزرگ تسلط دارد. از طرفی، افکار عمومی جهان تشنه اخبار مربوط به جنگ ایران با آمریکا و رژیم صهیونیستی است. به همین دلیل، یک اظهار نظر دشمن - بهویژه اگر روایت اول باشد - به سرعت در سراسر جهان منتشر میشود، در حالی که اظهار نظر ما پس از روایت دشمن، چنین فراگیری سریعی نخواهد داشت.
برای جلوگیری از خدشه به اعتماد عمومی و مقابله با جنگ رسانهای دشمن، راهی جز اطلاعرسانی سریع، دقیق و در چارچوب مجاز وجود ندارد.
