دینداری تقلیدی دینداری تحقیقی

 

به گزارش دفتر ارتباطات فرهنگی موسسه امام خمینی، حجت‌الاسلام دکتر مجید همتی در سخنانی به بررسی چالش‌های تربیت دینی در «هفت سال دوم» پرداخت و با اشاره به نمونه‌ای عینی از یک خانواده، بر تفاوت میان عادت و باور تأکید کرد.

 

وی با نقل داستان دختری که تا کلاس چهارم و پنجم الگوی حجاب در فامیل بود، گفت: این دختر با ورود به کلاس ششم، حجابش سست شد و در متوسطه اول و هشتم، نه تنها حجاب بلکه نمازش نیز کاهل گردید؛ تا جایی که در کلاس دهم تفاوتی با سایر دختران نداشت. این نمونه نشان می‌دهد که تکیه بر دینداری تقلیدی در هفت سال اول، کافی نیست.

 

دکتر همتی هشدار داد: هفت سال دوم (۷ تا ۱۴ سالگی) دوره‌ای است که دینداری بچه‌ها تقلیدی و غیرتحقیقی است و نباید به باور آنان دلخوش کرد. در این دوره باید آنها را به رفتارهای دینی عادت داد. تفاوت عادت و باور مانند دندان شیری و دندان دائمی است؛ عادت‌های دینی در هفت سال اول، پایه‌گذار دینداری در هفت سال دوم هستند، اما باید جای خود را به باورهای مستحکم بدهند.

 

این استاد حوزه و دانشگاه با اشاره به نظریه «دگرپیروی اخلاقی» در این سنین، تصریح کرد: بچه‌ها در هفت سال دوم از مراجع قدرت به شدت تأثیر می‌پذیرند؛ از این رو باید آنان را در محیطی با مربیان عاقل و آگاه قرار داد. وی با انتقاد از عملکرد برخی مدارس به‌ویژه در قم، گفت: در جریان فتنه «زن، زندگی، آزادی»، دانش‌آموزان کلاس پنجم و ششم دبستان که در مدارس موسوم به متدین تحصیل می‌کردند، صفحه اول کتاب‌های درسی را پاره کردند. این نشان می‌دهد که تربیت غیرمستقیم دینی در این سنین کارایی ندارد.

 

وی در ادامه با اشاره به ضرورت تذکر و گاهی تنبیه در این دوره، تأکید کرد: تنبیه به معنای کتک و خشونت نیست، بلکه به معنای تذکر جدی، مواخذه و نشان دادن مرزهاست. در روایت از مروان بن حکم آمده است که در هفت سالگی باید امر به نماز کرد و در صورت تخلف، مواخذه جدی نمود. البته در دوران نوجوانی (هفت سال سوم) حق تنبیه بدنی وجود ندارد و باید با روش‌های اقناعی و گفتگو عمل کرد.

 

دکتر همتی در پایان خاطرنشان کرد: فرزندان علف هرز نیستند؛ آنها محصولی هستند که باید به آنها رسیدگی شود. والدین باید با تذکر جدی، نظارت و گاهی مواخذه، از رها کردن فرزندان در این مسیر پرهیز کنند و بدانند که تربیت، فرآیندی تدریجی و نیازمند مراقبت مستمر است.