حیا و حجاب و تربیت متناسب با آن در مراحل رشد

به گزارش دفتر ارتباطات فرهنگی موسسه امام خمینی، حجت‌الاسلام دکتر مجید همتی در سلسله سخنرانی‌های خود در قرارگاه مصباح الهدی، به بررسی جامع چالش‌های تربیت دینی، حجاب و عفاف در خانواده‌های ایرانی پرداخت و راهکارهای عملی برای عبور از بحران‌های تربیتی در دوران نوجوانی ارائه کرد.

 

وی با اشاره به تجربه‌های مشاوره‌ای خود، هشدار داد که ناهماهنگی میان پدر و مادر در اصول تربیتی، مهم‌ترین عامل گسست روانی و فاصله گرفتن فرزندان از باورهای دینی است. به گفته وی، تربیت مانند بنا کردن یک دیوار است؛ اگر یکی از والدین تلاش کند دیوار را بالا ببرد و دیگری آن را تخریب کند، هیچ محصول مطلوبی برداشت نخواهد شد. وی با ذکر نمونه‌هایی از خانواده‌ها، نشان داد که حفظ اقتدار پدر حتی در شرایط بحرانی، نقش کلیدی در موفقیت تربیتی دارد و مادران نباید با رفتارهای ناصحیح، جایگاه پدر را در نگاه فرزندان بشکنند.

 

دکتر همتی با تأکید بر هفت سال اول زندگی، گفت: خداوند از سه سالگی احساس شرم را در کودک قرار داده است و والدین باید با دو روش «الگودهی» و «علاقه‌مندسازی به حجاب»، این حس را تقویت کنند. کودکان زیر هفت سال از طریق «یادگیری مشاهده‌ای» شامل دو نوع تقلید (هوشیار) و همانندسازی (ناهشیار)، رفتارهای والدین را درونی می‌کنند. بنابراین اگر پدر با لباس نامناسب در خانه رفت‌آمد کند یا مادر پوشش نامناسب داشته باشد، زمینه‌های بی‌حیایی در خانواده ایجاد می‌شود و نباید انتظار داشت نوجوان در آینده به ارزش‌های دینی پایبند باشد.

 

وی با اشاره به هفت سال دوم (۷ تا ۱۴ سالگی)، تصریح کرد: در این دوره، دینداری بچه‌ها تقلیدی و غیرتحقیقی است و نباید به باور آنان دلخوش کرد. در این دوره باید آنها را به رفتارهای دینی عادت داد؛ چرا که عادت، زمینه‌ساز شکل‌گیری باور در آینده خواهد بود. بچه‌ها در این سنین «دگرپیروی اخلاقی» دارند و از مراجع قدرت به شدت تأثیر می‌پذیرند؛ از این رو باید آنان را در محیطی با مربیان عاقل و آگاه قرار داد و در صورت نیاز، تذکر جدی و مواخذه متناسب با سن ارائه داد.

 

این استاد حوزه و دانشگاه با تأکید بر اصل «تدریج» در تربیت، گفت: فرزندان یک‌شبه متدین و با حجاب نمی‌شوند؛ بلکه باید مسیر تدریجی را طی کنند. والدین باید با تشویق رفتارهای مثبت و استفاده از روش‌های اقناعی، از دوران کودکی علاقه به حجاب را در فرزندان ایجاد کنند. طبق روایات، خداوند «دارالفرح» (خانه شادی) را برای کسانی قرار داده که باعث شادی کودکان می‌شوند؛ بنابراین باید با هدیه‌های کوچک و تقویت رفتارهای مبتنی بر عفاف، بستر پذیرش حجاب را به صورت درونی فراهم کرد.

 

وی در پایان با هشدار نسبت به فضای اجتماعی غیردینی در شهرهای بزرگ، خاطرنشان کرد: اگر والدین مراقبت نکنند، فضای نسبتاً مطلوب شهرهایی مانند قم نیز ممکن است از دست برود. والدین باید با رفتار محترمانه و گفتگوی منطقی، راهی برای ارتباط مؤثر با فرزندان خود پیدا کنند و از طرد و تحقیر آنان پرهیز نمایند، وگرنه نتیجه‌ای جز فاصله و سرخوردگی نخواهد داشت.