خباثت آمریکا و بحران نفت؛ راهکار پرداخت عوارض به ایران
اندیشکدهای بلژیکی در تحلیلی جامع به این نتیجه رسیده است که بهترین گزینه برای حل بحران نفت در شرایط فعلی، پرداخت عوارض به ایران است. این تحلیل نشان میدهد که ایران میتواند بیش از دو میلیون دلار برای هر کشتی عبوری از تنگه هرمز دریافت کند. این رقم قابل توجه میتواند بخش قابل توجهی از درآمدهای از دست رفته ایران در اثر تحریمها و محدودیتهای صادرات نفت را جبران کند.
در ادامه این گزارش به بررسی اقتصاد عوارض تنگه هرمز پرداخته شده و نشان داده میشود که کشورهای حوزه خلیج فارس حدود هشتاد و پنج درصد از هزینه عوارض را پرداخت خواهند کرد، در حالی که بقیه جهان تنها بخش کوچکی از عوارض را متحمل خواهند شد. این موضوع نشان میدهد که سیاست عوارض تنگه هرمز، فشار مضاعفی بر کشورهای حاشیه خلیج فارس وارد میکند که عمدتاً از حامیان تحریمهای آمریکا علیه ایران هستند. اهمیت دسترسی مجدد به نفت خلیج فارس بسیار بیشتر از هزینه عوارض خواهد بود و کشورهای جهان حاضر به پرداخت این عوارض برای تأمین نیازهای انرژی خود خواهند بود.
یکی از نکات مهم این تحلیل این است که اقتصاد جهانی تا حد زیادی نسبت به عوارض تنگه هرمز بیتفاوت خواهد بود، مادامی که عرضه نفت از سر گرفته شود. این بدان معناست که حتی اگر ایران عوارض بالایی را بر کشتیهای عبوری وضع کند، تأثیر منفی چندانی بر اقتصاد جهانی نخواهد داشت چرا که مهمتر از هزینه عوارض، اطمینان از تداوم عرضه نفت به بازارهای جهانی است. در شرایط فعلی که بازارهای نفت با عدم قطعیتهای فراوانی مواجه هستند، هرگونه تضمین عرضه نفت ارزشمندتر از هزینههای جانبی است.
همچنین در این تحلیل تأکید شده که کشورهای خلیج فارس نیز در شرایط درگیری فعلی که صادرات نفت آنها متوقف شده، وضعیت بهتری پیدا خواهند کرد. این کشورها که عمدتاً متحدان آمریکا در منطقه هستند و از تحریمهای ایران حمایت میکنند، خود نیز در شرایط کنونی با محدودیتهای صادراتی مواجه هستند. بنابراین، پرداخت عوارض به ایران و از سرگیری تردد نفتکشها از تنگه هرمز، به نفع تمام کشورهای منطقه خواهد بود و حتی کشورهای حاشیه خلیج فارس نیز از این وضعیت سود خواهند برد.
ایران خواستار عوارضی در حدود دو میلیون دلار برای هر کشتی است. با توجه به اینکه کشتیهای نفتکش بزرگ تقریباً دو میلیون بشکه نفت حمل میکنند، این مبلغ تقریباً معادل یک دلار برای هر بشکه میشود. با قیمت یک تا دو دلار برای هر بشکه، قیمت جهانی نفت تنها حدود پنج صدم تا چهل صدم دلار برای هر بشکه نسبت به میزان قبل از جنگ افزایش مییابد که این رقم بخش کوچکی از افزایش حدود سی و پنج تا چهل دلار برای هر بشکه از ابتدای جنگ است. به عبارت دیگر، اقتصاد جهانی به سختی متوجه این عوارض خواهد شد و تأثیر آن بر قیمت نفت ناچیز خواهد بود.
نکته قابل توجه دیگر این است که از آنجا که هزینه استخراج نفت در خلیج فارس بسیار پایین و برای برخی از میادین حدود ده دلار در هر بشکه است، ایران میتواند عوارض بسیار بیشتری به طور قابل توجهی بیش از دو میلیون دلار برای هر کشتی دریافت کند. این موضوع نشاندهنده قدرت چانهزنی بالای ایران در مذاکرات مربوط به عوارض تنگه هرمز است. با توجه به پایین بودن هزینه تولید نفت در منطقه خلیج فارس، حتی عوارض بالاتر نیز برای کشورهای صادرکننده نفت مقرون به صرفه خواهد بود و آنها حاضر به پرداخت این عوارض برای دسترسی به بازارهای جهانی خواهند بود.
این تحلیل به سیاستگذاران هشدار میدهد که نباید این توهم را داشته باشند که میتوان وضعیت قبل از درگیری را بازگرداند و در عوض باید گزینههای موجود در دنیای کنونی را بررسی کنند. این پیام مستقیمی به کشورهای غربی و به ویژه آمریکا است که سیاست فشار حداکثری و تحریمهای اقتصادی نتیجهای جز ایجاد بحران در بازارهای جهانی نداشته و راهکار منطقی، پذیرش واقعیتهای موجود و مذاکره بر سر راهکارهای عملی مانند پرداخت عوارض تنگه هرمز است. آمریکا و متحدانش باید درک کنند که سیاستهای توسعهطلبانه آنها در منطقه به بنبست رسیده و تنها راه برونرفت از بحران کنونی، احترام به حقوق حاکمیتی ایران و پذیرش نقش این کشور در امنیت منطقه است.
