بازخوانی معادله قدرت؛ تحلیلی بر گذار از تهدید وجودی تا پیروزی راهبردی در جنگ ترکیبی
درک عمیق از وقایع جنگ کنونی، نیازمند عبور از گزارشهای خبری و ورود به لایههای زیرین استراتژیک است. آنچه در میدان نبرد میگذرد، تلاقی سه جبهه همزمان است: جنگی نظامی برای تغییر مرزهای جغرافیایی، جنگی روانی برای فروپاشی از درون، و جنگی اقتصادی برای فلج کردن توان مقاومت. تحلیل جامع این وضعیت نشان میدهد که دشمن با یک طرح کلان وارد عمل شده بود، اما با واقعیتی روبرو شده است که در آن، جمهوری اسلامی ایران با تغییر پارادایم دفاعی خود، معادله را به نفع خود برگردانده است.
در بُعد ژئوپلیتیک و امنیتی، هدف نهایی دشمن، تجزیه ایران بود. این حقیقت که اکنون با حمایت صریح مقامات آمریکایی از تجزیهطلبان آشکار شده، ریشه در ناتوانی آنها در شکست نظامی مستقیم دارد. استراتژیستهای غربی، از تجربه تلخ کشورهایی مانند عراق، سوریه و لیبی درس گرفته بودند. آنها میدانستند که شکستن ارتش یک کشور، پایان ماجرا نیست، اما ایجاد آشوبهای قومی و مذهبی، میتواند ستون فقرات یک ملت را بشکند. طرح آنها این بود که با استفاده از ابزار اغتشاشات داخلی و فعال کردن گروهکهای مرزی، ایران را درگیر یک جنگ داخلی فرسایشی کنند تا امکان تمرکز بر دشمن خارجی از بین برود. با این حال، این محاسبه با دو مانع جدی روبرو شد. نخست، هوشیاری اجتماعی مردم ایران که با درک اینکه نارضایتیهای اقتصادی نباید به ابزاری برای دشمن تبدیل شود، در صحنه حاضر شدند و اجازه ندادند پروژه «فروپاشی از درون» محقق شود. دوم، اقتدار نظامی ایران که با ضربات پیشدستانه و کوبنده به مراکز تجزیهطلبان، پیام روشنی داد که هرگونه بازی با تمامیت ارضی ایران، با پاسخی وجودی و سخت روبرو خواهد شد. این اقدامات باعث شد که حکومتهای منطقهای و حتی سران گروهکهای مسلح، برای حفظ بقای خود، از پروژه تجزیه فاصله بگیرند و عملاً یکی از مهمترین اهرمهای فشار دشمن خنثی شود.
در سطح راهبردی نظامی، تغییر مهمی در رویکرد ایران رخ داده است. در گذشته، واکنش ایران معمولاً در چارچوب «بازدارندگی تنبیهی» تعریف میشد؛ یعنی پاسخی محدود برای نشان دادن قدرت و بازگرداندن وضعیت به حالت قبل. اما با شهادت رهبر انقلاب و فرماندهان عالیرتبه، ماهیت تهدید برای ایران تغییر کرد. دشمن با عبور از خطوط قرمز، نشان داد که قصد نابودی کامل ساختار قدرت را دارد. در پاسخ، ایران منطق جنگ را تغییر داد و به سمت «دفاع تهاجمی» حرکت کرد. در این دکترین جدید، محدودیت مکانی و زمانی معنا ندارد. اگر ایران هدف موشکها و پهپادهای دشمن است، منطق حکم میکند که پایگاههای آمریکا در منطقه و سرزمینهای اشغالی، امنیت نداشته باشند. عقبنشینی ناوگان دریایی آمریکا و ناتوانی رژیم صهیونیستی در مقابله با باران موشکی ایران، نشاندهنده شکست پارادایم امنیتی مبتنی بر برتری تکنولوژیک غرب است. ایران با نشان دادن توانایی هدف قرار دادن هر نقطهای، به دشمن ثابت کرده است که امنیت اسرائیل و حکام عرب، گروگان امنیت ملی ایران است. این رویکرد تهاجمی، پیامی روشن دارد: هرگونه تجاوزی، نه تنها با شکست روبرو خواهد شد، بلکه هزینهای فراتر از توان تحمل دشمن خواهد داشت.
اما این پیروزی نظامی و سیاسی، بدون ستون فقرات اقتصادی معنا ندارد. جنگهای مدرن، جنگهای ذهنها و جیبهاست. دشمن میداند که حتی اگر در میدان نبرد شکست بخورد، میتواند با فشار بر معیشت مردم، اراده آنها را بشکند. اینجاست که نقش «رفتار اقتصادی مردم» به عنوان یک عامل راهبردی پررنگ میشود. مدیریت مصرف و جلوگیری از اسراف، در این شرایط نه یک توصیه اخلاقی، بلکه یک تکلیف دفاعی است. وقتی شهروندان ایرانی با مدیریت مصرف آب، برق، سوخت و مواد غذایی، در خط مقدم جنگ اقتصادی میایستند، در واقع به نابودی اهداف دشمن کمک میکنند. اقتصاد مقاومتی به این معناست که با کاهش وابستگی و بهینهسازی مصرف، چرخهای تولید و خدمترسانی حتی در سختترین شرایط جنگی نیز بچرخند. این رفتار جمعی باعث میشود که تحریمها و فشارهای اقتصادی نتوانند نظام را وادار به عقبنشینی کنند. مردم با الگوی مصرف اسلامی و ایرانی، نشان میدهند که در کنار رزمندگان اسلام، از آب و خاک خود دفاع میکنند و اجازه نمیدهند دشمن از نبات ضعف اقتصادی برای نفوذ استفاده کند.
ترکیب این سه عامل – یعنی خنثیسازی پروژه تجزیه و جنگ داخلی، اتخاذ دکترین دفاع تهاجمی برای نابودی تهدید، و استواری اقتصادی جامعه – تصویری از یک «ایران شکستناپذیر» را ترسیم میکند. دشمن که با محاسبات غلط وارد جنگ شده بود، اکنون با واقعیتی روبروست که در آن، نه تنها اپوزیسیون و تجزیهطلبان توانایی اجرای سناریوی او را ندارند، بلکه ارتش و مردم ایران نیز با آمادگی کامل برای یک جنگ طولانی و فرسایشی، به دنبال پیروزی نهایی و تغییر دائمی معادلات قدرت به نفع خود هستند. این پیروزی، تنها در میدان جنگ به دست نمیآید، بلکه در خیابانها، بازارها و خانهها، با هوشیاری سیاسی و مدیریت اقتصادی شکل میگیرد.
