ربوبیت تکوینی و سبک زندگی جلسه دوم

در این گفتگو، حجت‌الاسلام دکتر محمد جعفری به تبیین یکی از کلیدی‌ترین مفاهیم اعتقادی، یعنی «ربوبیت تکوینی» و پیوند ناگسستنی آن با «سبک زندگی» می‌پردازد. دغدغه اصلی این بحث، عبور از نگاه صرفاً تئوریک به دین و رسیدن به «کلام کاربردی» است؛ یعنی تبدیل باورهای ذهنی به راهکارهایی برای اصلاح رفتار در متن جامعه.
خداوند؛ مدبر لحظه‌به‌لحظه یا آفریدگارِ کناره‌گیر؟ یکی از نکات برجسته این گفتگو، نقد نظریه «خدای ساعت‌ساز» است. برخلاف این تصور که خدا جهان را آفریده و به حال خود رها کرده، حقیقت توحید نشان می‌دهد که خداوند در هر لحظه در حال تدبیر و پروراندن عالم است. هیچ برگی از درخت نمی‌افتد و هیچ اتفاقی در جهان رخ نمی‌دهد، مگر آنکه تحت اراده و اذن الهی باشد.
توحید در سفره و معیشت، بخش مهمی از این بحث به «تقدیر معیشت» اختصاص یافته است. دکتر جعفری تبیین می‌کند که ریشه بسیاری از ناهنجاری‌های اقتصادی مانند احتکار، اختلاس یا اضطراب‌های معیشتی، در ضعفِ باور به ربوبیت الهی است. اگر بپذیریم که رزق تمام جنبندگان به عهده خداست، نگاه ما به کار، تلاش و انفاق تغییر می‌کند. در این نگاه، «تلاش انسان» نه جایگزینِ اراده خدا، بلکه بخشی از نظام اسباب و مسببات است که خداوند برای رشد ما طراحی کرده است.
حکمتِ سختی‌ها و نفی اتفاق، در این روایت، جهان مجموعه‌ای از تصادفات نیست. حتی دیدارهای به‌ظاهر اتفاقی یا چالش‌ها و تلخی‌های زندگی، همگی بر اساس «قدر» و تدبیر الهی شکل گرفته‌اند. سختی‌ها در این نظام، مانند کوره آتش برای آهن هستند که هدفشان نه آزار، بلکه خالص‌سازی و ارتقای وجودی انسان است.