شهیدان، جانبازان، آزادگان؛ قهرمانان ایثار

دستیابی به مقام «ابرار» در گرو گذار از تعلقات مادی و تحقق ایثار است

انفاق و ایثار عامل اصلی تربیت نفس و رهایی از اسارت‌های دنیوی به شمار می‌رود

عضو هیئت علمی مؤسسه آموزشی و پژوهشی امام خمینی (ره) با تبیین حقیقت نیازهای اصیل روحی انسان و ضرورت پیوند با کمال مطلق، انجام واجبات را حداقلِ بندگی دانست و تأکید کرد که انفاق از محبوب‌ها و رسیدن به قله ایثار، بستر اصلی تربیت باطنی و گشودن حریم دل برای حضور پروردگار است.

به گزارش ...، حجت‌الاسلام والمسلمین سید احمد فقیهی، عضو هیئت علمی مؤسسه آموزشی و پژوهشی امام خمینی (ره)، در موکب قرارگاه مصباح الهدی با اشاره به تشبیه نیازهای روحی به نیازهای جسمانی اظهار داشت: همان‌گونه که جسم آدمی برای بقا و سلامت به انواع غذاها، سبزیجات، میوه‌ها و نوشیدنی‌ها نیازمند است، اخلاق، آداب، فرهنگ و اعتقادات نیز خوراک حقیقی روح، جان و قلب انسان به شمار می‌روند. یک انسان خردمند و دور از هواهای نفسانی در تغذیه جسم، همواره مفیدترین، مقوی‌ترین و کم‌آفت‌ترین غذاها را برمی‌گزیند؛ لکن انسان‌های گرفتار امیال و شهوات، صرفاً خوشمزگی و خواهش‌های نفسانی را ملاک انتخاب قرار می‌دهند.

وی به ضرورت حاکمیت عقلانیت و فرامین الهی در تمام ساحت‌های زندگی از جمله ازدواج اشاره کرد و افزود: بر اساس آموزه‌های صریح قرآن کریم نظیر «نِسَاؤُكُمْ حَرْثٌ لَكُمْ»، ازدواج دو هدف راهبردی و اصیل یعنی بقای نسل بشر و دستیابی به آرامش را دنبال می‌کند؛ اما در بسیاری از موارد تمایلات نفسانی و انگیزه‌های زودگذر بر ملاک‌های قرآنی غلبه می‌یابد که این انحراف نیازمند اصلاح و درمان است.

عضو هیئت علمی مؤسسه امام خمینی (ره) با تفکیک میان نیازهای اصیل و فرعی روان آدمی تصریح کرد: نیاز بنیادین و حقیقی جان انسان، انس با آفریننده و اتصال به کمال مطلق است که برترین و کامل‌ترین جلوه و راهکار آن در فریضه «نماز» تجلی می‌یابد. با این حال، روح انسان با هشداری که در آیه شریفه «الْمَالُ وَالْبَنُونَ زِينَةُ الْحَيَاةِ الدُّنْيَا وَالْبَاقِيَاتُ الصَّالِحَاتُ» آمده است، گاه گرفتار دلبستگی‌های افراطی به مال، ثروت، فرزند و امور اعتباری می‌شود؛ اموری که با پایان حیات دنیوی منقضی می‌شوند و تنها اعمال صالح و پیوند با خدا پایدار خواهد ماند.

حجت‌الاسلام فقیهی با استناد به آیه شریفه «قُلْ إِنْ كَانَ آبَاؤُكُمْ وَأَبْنَاؤُكُمْ وَإِخْوَانُكُمْ وَأَزْوَاجُكُمْ وَعَشِيرَتُكُمْ وَأَمْوَالٌ اقْتَرَفْتُمُوهَا وَتِجَارَةٌ تَخْشَوْنَ كَسَادَهَا...» خاطرنشان کرد: اصل علاقه به والدین، فرزندان، خانواده، اموال و کسب‌وکار برای سامان‌یابی زندگی دنیوی امری ضروری و تکوینی است، اما هرگاه این دلبستگی‌ها از مرز اعتدال فراتر رود، موجب ضعف علقه انسان نسبت به خداوند متعال و اولیای الهی می‌شود.

وی واجبات مالی و عبادی را حداقل‌های ایمنی‌بخش برای ممانعت از سقوط معنوی دانست و گفت: ادای هفده رکعت نماز یومیه، یک ماه روزه‌داری در ماه مبارک رمضان و پرداخت واجبات مالی چون خمس، زکات و کفارات، تنها مرزهای الزامی و اقلی عبودیت هستند تا انسان از خطر انحطاط در امان بماند؛ اما رسیدن به مدارج عالی بندگی و سیراب شدن نیاز نامحدود روح، نیازمند نمازهای نافله، روزه‌های مستحبی و بذل صدقات فراتر از واجبات است تا ریشه‌های علایق دنیوی مهار گردند و انسان به مرز ایثار یعنی «وَيُؤْثِرُونَ عَلَىٰ أَنْفُسِهِمْ وَلَوْ كَانَ بِهِمْ خَصَاصَةٌ» نائل شود.

استاد اخلاق و معارف اسلامی با اشاره به شأن نزول سوره مبارکه «هل أتی» و سفارش شهید محراب آیت‌الله مدنی و علامه طباطبایی در تفسیر المیزان به حفظ و تدبر در این سوره بیان داشت: برای عبور از ادای تکالیف اولیه و دستیابی به جایگاه رفیع «ابرار»، قرآن کریم قاعده‌ای کلی را در آیه «لَنْ تَنَالُوا الْبِرَّ حَتَّىٰ تُنْفِقُوا مِمَّا تُحِبُّونَ» مطرح فرموده است؛ قاعده‌ای که انفاق را مشروط به بذل دوست‌داشتنی‌ترین، ضروری‌ترین و باارزش‌ترین دارایی‌ها می‌کند تا حریم قلب از تعلقات مادی پاکسازی شود و فضای جان به پروردگار اختصاص یابد.

حجت‌الاسلام فقیهی به مصداق عینی و بی‌بدیل ابرار در ایثار خاندان عصمت و طهارت (ع) پرداخت و تأکید کرد: جلوه تام این قاعده در آیه شریفه «وَيُطْعِمُونَ الطَّعَامَ عَلَىٰ حُبِّهِ مِسْكِينًا وَيَتِيمًا وَأَسِيرًا» متجلی شد؛ جایی که حضرت امیرالمؤمنین (ع)، حضرت فاطمه زهرا (س) و حسنین (ع) با وجود نیاز مبرم و گرسنگی در حال روزه، یگانه قرص نان افطار خود را در سه شب متوالی با کمال اخلاص به مسکین، یتیم و اسیر بخشیدند و با آب روزه گشودند.
عضو هیئت علمی مؤسسه امام خمینی (ره) در پایان با تأکید بر جنبه انسان‌ساز احکام مالی اسلام یادآور شد: احکامی نظیر انفاق، خمس و زکات اگرچه از یک سو به سیر شدن گرسنگان و پوشش نیازمندان می‌انجامد، اما غایت و حکمت برتر آن، تربیت باطنی انسان و رهایی او از اسارت‌های تحقیرکننده دنیاست؛ از همین رو پروردگار متعال به پیامبر اکرم (ص) دستور فرمود: «خُذْ مِنْ أَمْوَالِهِمْ صَدَقَةً تُطَهِّرُهُمْ وَتُزَكِّيهِمْ بِهَا» تا این تعلقات از ریشه جان مؤمنان گسسته شود و زمینه تعالی حقیقی آنان فراهم گردد.