سیره اخلاقی و معنوی امام شهید

سیره اخلاقی و معنوی امام شهید
طهارت باطن و «تسلیم در برابر ولیّ خدا»؛ ارکان اصلی معنویت در مکتب اسلام

حجت‌الاسلام سیداحمد فقیهی با تأکید بر اینکه معنویت در ساحت دینی با مفاهیم «تزکیه» و «طهارت» پیوندی ناگسستنی دارد، تصریح کرد که مهم‌ترین گام برای رسیدن به این جایگاه، پاکسازی قلب از رذایلی همچون کینه، حسادت و خودخواهی است. این استاد حوزه و دانشگاه با تبیین مراحل رشد معنوی از طهارت جسم تا طهارت قلب، پذیرش ولایت و تسلیم در برابر ولیّ خدا را نقطه عطف حرکت انسان به سوی کمال الهی دانست و استنکاف از این امر را مانع اصلی رسیدن به هدایت حقیقی برشمرد.

حجت‌الاسلام سیداحمد فقیهی در قرارگاه مصباح الهدی با اشاره به جایگاه تزکیه در اهداف بعثت انبیاء اظهار داشت: قرآن کریم بر واژه‌هایی همچون «تطهیر» و «طهارت» تأکید ویژه‌ای دارد و این امر نشان‌دهنده آن است که انسان برای رسیدن به نورانیت، باید ابتدا از آلودگی‌ها پاک شود.

وی با دسته‌بندی مراحل رشد معنوی، افزود: سیر تطهیر از سطوح ابتدایی که همان طهارت ظاهری، بدن و لباس است آغاز شده و به پلیدی‌های اخلاقی همچون کنترل زبان، چشم و گوش می‌رسد. در ادامه، این مسیر به قلب انسان ختم می‌شود که حساس‌ترین بخش وجودی اوست؛ چرا که قلب جایگاه تعلقات است و اگر به رذایلی چون کینه نسبت به مؤمنین، حسادت و خودخواهی آلوده شود، مانع از رستگاری انسان خواهد بود.

این استاد حوزه و دانشگاه با بیان اینکه کینه از جمله خطرناک‌ترین آلودگی‌های قلبی است که حتی ممکن است در آستانه ورود به بهشت نیز مانع انسان شود، خاطرنشان کرد: برای درمان این رذایل اخلاقی، قرآن کریم راهکار «انفاق» و گذشتن از محبوب‌ها را توصیه کرده است. فردی که نتواند از علایق و خواسته‌های شخصی خود بگذرد، در واقع اسیر «خودخواهی» است و نمی‌تواند در مسیر حق گام بردارد.

حجت‌الاسلام فقیهی مهم‌ترین شاخص برای سنجش این خودخواهی را میزان پذیرش نصیحت و تسلیم در برابر حق دانست و گفت: یکی از نشانه‌های ناتوانی در تهذیب نفس، عدم پذیرش کلام ناصح و زیر بار نرفتن در برابر دیگران است؛ اما از این مهم‌تر، ایستادگی در برابر ولیّ خداست. طبق آموزه‌های دینی و تفاسیر مفسران بزرگی همچون علامه طباطبایی، شرط رسیدن به هدایت الهی، پذیرش ولایت و تسلیم شدن در برابر مقتدایی است که خدا برای جامعه تعیین کرده است.

وی با اشاره به عبرت‌های تاریخی در مواجهه امت‌ها با پیامبران الهی، یادآور شد: قرآن کریم در موارد متعدد، داستان بنی‌اسرائیل را روایت می‌کند که با وجود نجات از چنگال فرعون، به دلیل عدم پذیرش ولایت حضرت موسی (ع) و سرپیچی از دستورات ایشان، از رسیدن به ارض مقدس و سعادت حقیقی بازماندند. این الگوی تاریخی نشان می‌دهد که بدونِ تسلیمِ عملی در برابر ولیّ خدا، حتی ایمان و عمل صالح نیز ممکن است در مسیر درست قرار نگیرد.