سابقه تابآوری ملت ایران و پیامدهای آن
سابقه تابآوری ملت ایران و پیامدهای آن
در موکب مصباح الهدی به بررسی تاریخی روحیه «غیرت» و مقاومت ملت ایران در برابر هجمههای بیگانگان پرداخت شد
به گزارش دفتر ارتباطات فرهنگی نشستی با محوریت تبیین مفهوم «غیرت» و «تابآوری» در تاریخ ایران برگزار شد، حجت الاسلام دکترمهدی ابوطالبی عضو هیئت علمی موسسه آموزشی و پژوهشی امام خمینی ره به واکاوی ریشههای تقابل تمدنی غرب و ایران پرداخت. ایشان با تأکید بر اینکه ایران به دلیل موقعیت جغرافیایی خاص خود همواره کانون توجه قدرتهای استعماری بوده، بر لزوم درک این موقعیت برای تحلیل وضعیت امروز کشور تأکید کرد.
۱. مفهوم عملیاتی «غیرت»
دکتر ابوطالبی مفهوم غیرت را فراتر از یک واژه یا شعار، یک «مفهوم حکشده بر قلب» میداند که در میدان عمل تجلی مییابد. ایشان با تقدیر از حضور مردم در عرصههای دفاع از کشور، این تابآوری و ایستادگی را میراثی دانست که از نسلهای گذشته به نسل فعلی رسیده است. به اعتقاد ایشان، غیرت یعنی درک خطر و حضور فعالانه در صحنه؛ چه در قالب دفاع نظامی، چه در حفظ هویت و چه در ایستادگی مدنی.
۲. ایران؛ «قلب زمین» (Heartland) و هجمههای ۵۰۰ ساله
یکی از محورهای اصلی سخنرانی، تبیین نظریه «هارتلند» (قلب زمین) بود. دکتر ابوطالبی تصریح کرد که نگاه قدرتهای غربی به ایران صرفاً یک نگاه اقتصادی نیست، بلکه یک نگاه راهبردی است.
- سلطه استعماری: از ۵۰۰ سال پیش با ورود پرتغالیها، خلیج فارس به دلیل اهمیت تجاری و موقعیت سوقالجیشیاش، هدف هجمههای نظامی قرار گرفت.
- روشهای استعمار: ایشان به رفتارهای خشن پرتغالیها در بندرهای ساحلی (مانند بریدن گوش و بینی مخالفان) اشاره کرد تا نشان دهد راهبرد استعمار همواره مبتنی بر ارعاب بوده است.
۳. الگوی تاریخی مقاومت: خواجه عطا
دکتر ابوطالبی به عنوان نمونهای از غیرت تاریخی، از خواجه عطا، حاکم بندر هرمز در ۵۰۰ سال پیش یاد کرد. ویژگیهای برجسته این قهرمان ملی عبارت بودند از:
- هوشمندی و سیاستورزی: برخلاف برخی که خواهان تسلیم محض در برابر پرتغالیها بودند، او با درک تهدید، به بسیج نیرو پرداخت.
- مقاومت در عین شکست نظامی: حتی زمانی که شرایط نظامی سخت شد، او با «مانعتراشیهای هوشمندانه» مانع از اجرای کامل امتیازات استعماری شد.
- دیپلماسی نفوذ: او توانست با شناخت شکافهای درونی پرتغالیها، فرماندهان آنان را دچار تفرقه کند و آنان را وادار به عقبنشینی نماید.
۴. درسهایی از جنگهای روس و چالشهای داخلی
در بخش پایانی، به مقاومت ملت ایران در برابر تجاوزات روسیه تزاری اشاره شد:
- نقش مرجعیت: صدور حکم جهاد توسط علما (مانند مرحوم شیخ جعفر کاشفالغطاء) و انطباق آن با ادبیات عاشورایی، موج عظیمی از حضور مردم را ایجاد کرد که منجر به آزادسازی بخش بزرگی از مناطق اشغالی توسط عباسمیرزا شد.
- عوامل شکست: دکتر ابوطالبی تأکید کرد که دلیل شکست در نهایت نظامی نبود، بلکه ناشی از «اختلافات درونی حکومت»، «حسادتهای درباری» و «خیانتهای دیپلماتیک» (مانند عملکرد میرزا ابوالحسنخان ایلچی در مذاکرات با انگلستان) بود.
جمعبندی و نتیجهگیری
دکتر مهدی ابوطالبی در پایان این نکته کلیدی را یادآوری کرد که تاریخ ایران نشاندهنده دو نیروی متضاد است:
۱. نیروی غیرت و ایستادگی مردمی: که همواره در بزنگاههای تاریخی، عامل عزت و پیروزی بوده است.
۲. نیروی نفوذ و اختلاف درونی: که در بسیاری از مواقع، زحمات و رشادتهای مردم و سرداران را بر باد داده است.
پیام اصلی: تابآوری امروز ملت ایران در برابر فشارهای استکباری، ریشه در یک سنت ۵۰۰ ساله دارد. پیروزی در این میدان نه تنها نیازمند حضور در صحنه، بلکه نیازمند بصیرت سیاسی برای خنثیسازی اختلافات داخلی و هوشیاری در برابر دیپلماسیهای فریبنده است.














