دولت نفتی

به گزارش دفتر ارتباطات فرهنگی موسسه امام خمینی، حجت‌الاسلام دکتر خطیبی در ادامه سخنان خود در قرارگاه مصباح الهدی، وابستگی بودجه دولت به درآمدهای نفتی و احساس بی‌نیازی از مالیات را یکی از نابیست‌های اقتصادی ایران دانست و اظهار داشت: این تلقی همیشه در ایران وجود داشته؛ هم قبل از انقلاب و هم بعد از آن. علت آن، نفت‌خیز بودن کشور است. وقتی نفت فروخته می‌شود و درآمد زیادی به دست می‌آید، دولت به راحتی خرج می‌کند و دیگر سراغ مالیات نمی‌رود. این وابستگی باعث می‌شود ثروت کشور به تدریج خرج شود و از سرمایه ملی consumed شود.

 

وی افزود: در کشورهای توسعه‌یافته، درآمدهای نفتی خرج امور جاری نمی‌شود، بلکه به سرمایه‌گذاری پایدار تبدیل می‌گردد. نفت از زیر زمین استخراج و فروخته می‌شود و درآمد آن به کارخانه و زیرساخت تبدیل می‌شود که سال‌ها باقی می‌ماند و درآمد پایدار ایجاد می‌کند. اما در کشورهای در حال توسعه، این درآمدها صرف هزینه‌های جاری دولت می‌شود و لذا دولت مالیات را مغفول نگه می‌دارد و همیشه وابسته به نفت می‌ماند. اگر روزی نفت تمام شود، این کشورها با بحران جدی مواجه خواهند شد. حدود هشتاد تا صد سال آینده که نفت جهان به پایان می‌رسد، کشورهای وابسته به درآمدهای نفتی با تهدید بزرگی روبرو خواهند بود.

 

خطیبی با اشاره به الگوی عربستان تصریح کرد: عربستان روزانه ده میلیون بشکه نفت می‌فروشد و جمعیت آن تنها بیست و پنج میلیون نفر است. بخش عمده‌ای از این درآمدها را در آمریکا سرمایه‌گذاری کرده و نزدیک به هفتصد میلیارد دلار در بورس آمریکا سرمایه‌گذاری دارد. هم آمریکا از این سرمایه منتفع می‌شود و هم آنان به عنوان یک سرمایه اطمینان‌بخش به آن دلخوش هستند. اما کشورهایی مانند ما که به این درآمدها نیاز داشتند، از ابتدا همه را خوردند و هر سال نفت فروختند و هزینه کردند. حدود پانزده تا بیست سال پیش، تنها هفت درصد از مخارج دولت از مالیات تأمین می‌شد و نود و سه درصد از طریق نفت و شرکت‌های دولتی بود. این وابستگی، یکی از نابیست‌های جدی اقتصاد ایران است.