خونخواهی و انتقام خون قائد شهید با نگاه مبانی قرآنی

خونخواهی و انتقام خون قائد شهید با نگاه مبانی قرآنی

قرآن کریم تجاوز به امت اسلامی را بی‌پاسخ نمی‌گذارد

عضو مجلس خبرگان رهبری با تبیین مبانی خون‌خواهی از منظر قرآن کریم گفت: بر اساس آموزه‌های قرآنی، تجاوز، ظلم و ریخته شدن خون پیشوای جامعه اسلامی نمی‌تواند بدون پاسخ بماند.

به گزارش روابط عمومی موسسه آموزشی و پژوهشی امام خمینی(ره)، حجت‌الاسلام محمد حاج‌ابوالقاسمی عضو مجلس خبرگان رهبری در سخنانی در قرارگاه مصباح الهدی با موضوع «مبانی خون‌خواهی از نگاه قرآن کریم» اظهار کرد: شهادت رهبر شهید، حادثه‌ای معمولی و عادی نبود، بلکه جنایتی بزرگ در تاریخ معاصر اسلام به شمار می‌آید و از همین رو، باید وظیفه امت اسلامی در قبال این حادثه بر اساس آیات قرآن کریم تبیین شود.

وی با بیان اینکه قرآن کریم در آیات متعدد، نسبت به اصل مقابله با تجاوز موضعی روشن دارد، افزود: یکی از مبانی اساسی در این زمینه آن است که تجاوز نباید بی‌پاسخ بماند. به گفته وی، قرآن دستور می‌دهد اگر کسی به جامعه اسلامی تعدی کرد، آن تعدی رها نشود؛ زیرا رها کردن متجاوز، او را در ادامه مسیر خود جری‌تر می‌کند.

حاج‌ابوالقاسمی با اشاره به آیاتی از سوره بقره، توبه و دیگر آیات مربوط به قتال تصریح کرد: از منظر قرآن، پاسخ به تجاوز، صرفاً واکنشی احساسی نیست، بلکه اقدامی برای جلوگیری از استمرار جنایت و متوقف ساختن تجاوزگری است. وی افزود: فلسفه این پاسخ آن است که دشمن از ادامه ستم بازداشته شود و امنیت جامعه از میان نرود.

عضو مجلس خبرگان رهبری دومین مبنای قرآنی در این مسئله را «بازدارندگی و تأمین حیات اجتماعی» دانست و گفت: آیه «ولکم فی القصاص حیاة یا اولی الالباب» به‌روشنی نشان می‌دهد که مقابله با جنایت و اجرای قصاص، مایه حیات جامعه است. وی توضیح داد: هرچند در ظاهر، قصاص با ریخته شدن خون همراه است، اما در حقیقت، مانع از گسترش قتل و ناامنی می‌شود و حیات عمومی را تضمین می‌کند.

وی ادامه داد: اگر جامعه اسلامی در برابر جنایت سکوت کند، راه برای توسعه ناامنی و تکرار ظلم باز می‌شود. از این رو، در منطق قرآن، حفظ امنیت جامعه با برخورد قاطع با برهم‌زنندگان امنیت گره خورده است.

حاج‌ابوالقاسمی در بخش دیگری از سخنان خود، «عزت‌مداری» را از دیگر مبانی پاسخ به جنایت دانست و اظهار کرد: قرآن کریم عزت را از آنِ خدا، رسول خدا(ص) و مؤمنان می‌داند و جامعه ایمانی را جامعه‌ای عزیز می‌خواهد. بنابراین، هنگامی که به امت اسلامی و رهبر آن تعدی می‌شود، سکوت و بی‌تفاوتی با منطق عزت قرآنی سازگار نیست.

وی افزود: مؤمن ممکن است در برخی حقوق شخصی خود گذشت کند، اما آنجا که مسئله به ذلت جامعه اسلامی گره می‌خورد، دیگر سکوت و چشم‌پوشی پذیرفته نیست. به گفته وی، اگر تعرضی در سطحی رخ دهد که معنای آن تحقیر و ذلیل‌سازی امت اسلامی باشد، مقابله با آن به یک وظیفه تبدیل می‌شود.

این استاد حوزه و دانشگاه همچنین تأکید کرد: مسئله پاسخ به جنایت تنها ناظر به ظلمی نیست که مستقیماً بر یک فرد یا یک ملت وارد می‌شود، بلکه قرآن مؤمنان را به دفاع از مظلومان نیز فرا می‌خواند. وی با اشاره به آیه ۷۵ سوره نساء گفت: از منظر قرآن، جامعه اسلامی نمی‌تواند در برابر ظلمی که به مردان، زنان و کودکان مظلوم وارد می‌شود، بی‌تفاوت بماند.

وی تصریح کرد: بر همین اساس، مبارزه با ظلم تنها محدود به دفاع از خود نیست، بلکه دفاع از امت اسلامی، مظلومان و آزادگان جهان را نیز در بر می‌گیرد. به گفته حاج‌ابوالقاسمی، این نگاه، افق خون‌خواهی و مقابله با تجاوز را از سطح فردی فراتر می‌برد و به سطح مسئولیت اجتماعی و امت‌محور می‌رساند.

عضو مجلس خبرگان رهبری در ادامه گفت: در عین حال، قرآن بر تناسب در پاسخ نیز تأکید دارد و جامعه اسلامی مجاز نیست از حد بگذرد. وی با استناد به آیاتی همچون «فمن اعتدی علیکم فاعتدوا علیه بمثل ما اعتدی علیکم» و «وإن عاقبتم فعاقبوا بمثل ما عوقبتم به» اظهار کرد: پاسخ به جنایت باید متناسب، حساب‌شده و درخور همان تعدی باشد.

وی افزود: این تناسب به آن معناست که پاسخ، باید در سطحی باشد که اثر واقعی خود را در بازدارندگی، مجازات متجاوز و جلوگیری از تکرار ظلم نشان دهد، نه آنکه صرفاً واکنشی محدود و نمادین تلقی شود.

حاج‌ابوالقاسمی یکی دیگر از نکات مهم در منطق قرآنی را لزوم تأثیرگذاری پاسخ بر «عقبه تجاوز» دانست و گفت: قرآن کریم در آیه‌ای از سوره انفال دستور می‌دهد که برخورد با دشمن به‌گونه‌ای باشد که پشت‌صحنه‌ها، پشتیبانان، حامیان و اتاق‌های فکر او نیز دچار هراس و عقب‌نشینی شوند. وی تصریح کرد: این بدان معناست که پاسخ به جنایت، باید تنها متوجه عامل مستقیم نباشد، بلکه زمینه‌ها و پشتوانه‌های استمرار تجاوز را نیز هدف قرار دهد.
وی در بخش دیگری از سخنان خود به سیره اهل‌بیت(ع) در مسئله خون‌خواهی اشاره کرد و گفت: در سنت اهل‌بیت(ع)، خون‌خواهی در دو سطح قابل پیگیری است؛ نخست، سطح قصاص عاملان مستقیم جنایت و دوم، سطح مقابله با جریانی که بستر ظلم و جنایت را پدید آورده و از آن پشتیبانی کرده است.

حاج‌ابوالقاسمی اظهار کرد: در سطح نخست، اصل قصاص قاتل و عامل مستقیم جنایت مطرح است و در این مسئله، برابری شخصیت مقتول و قاتل ملاک نیست، بلکه نفس ارتکاب جنایت، موجب استحقاق قصاص می‌شود. 

وی افزود: همان‌گونه که در منطق اسلامی، قاتل هر انسان بی‌گناهی باید به سزای عمل خود برسد، در موضوع شهادت پیشوای جامعه اسلامی نیز این اصل به قوت خود باقی است.

وی خاطرنشان کرد: در سطح دوم، مسئله تنها به عامل میدانی محدود نمی‌شود، بلکه باید جریانی که به ظلم، ترور، ناامنی و تعدی مشروعیت می‌بخشد نیز مورد توجه قرار گیرد؛ زیرا اگر ریشه‌ها و پشتوانه‌ها باقی بماند، جنایت نیز تکرار خواهد شد.

عضو مجلس خبرگان رهبری تأکید کرد: قرآن کریم در مسئله خون‌خواهی، از یک‌سو بر ضرورت پاسخ، حفظ عزت، دفاع از مظلوم و تأمین امنیت تأکید دارد و از سوی دیگر، بر تناسب و حکمت در این پاسخ پای می‌فشارد. 

وی گفت: جامعه اسلامی نمی‌تواند در برابر چنین جنایت‌هایی منفعل باشد، بلکه باید با فهم دقیق مبانی قرآنی، وظیفه خود را در قبال متجاوز و حامیان او بشناسد.