چرا ایران باید از معاهدهای که علیه خودش به کار میرود، خارج شود؟
خروج از PPT، نه برای بمب اتم، بلکه برای حفظ حاکمیت و حقوق صلحآمیز؛ چرا ایران باید از معاهدهای که علیه خودش به کار میرود، خارج شود؟
مقدمه: ماهیت واقعی PPT و تعهدات حقوقی
پیمان منع گسترش سلاحهای هستهای (NPT) که مقررات آن در سال ۱۹۶۷ تنظیم و در سال ۱۹۶۸ برای امضا به کشورها عرضه شد، با هدف کنترل گسترش سلاحهای هستهای و ترویج استفاده صلحآمیز از انرژی اتمی شکل گرفت. این پیمان تنها زمانی دارای الزامآور بودن و قدرت اجرایی شد که ۴۰ کشور آن را تصویب کردند (از سال ۱۹۷۰). برخلاف تصور عموم، PPT به دنبال ممنوعیت کامل انرژی هستهای نیست، بلکه تمرکز آن بر «منع گسترش سلاح» است.
تضاد میان تعهدات و عملکرد: از تسهیل تا ممانعت
بر اساس ماده چهار بند یک، استفاده از انرژی هستهای به شیوههای صلحآمیز (صنعت، پزشکی، کشاورزی، سدسازی و غیره) «حق مسلم» تمامی کشورهای عضو است. ماده چهار بند دو همچنین کشورهای عضو (از جمله دارندگان سلاح هستهای) را متعهد به تسهیل انتقال فناوری و کمک به کشورهای در حال توسعه میکند. همچنین ماده شش بر خلع سلاح و توقف رقابت نظامی تأکید دارد.
با این حال، در عمل، آژانس بینالمللی انرژی اتمی (IAEA) و قدرتهای جهانی به جای تسهیل، با اعمال پادمانهای سختگیرانه و پروتکلهای تکمیلی، مانع از بهرهبرداری کامل ایران از این حق مسلم شدهاند. دادههای نظارتی به جای حفظ امنیت، ابزاری برای فشار سیاسی، نقض حاکمیت ملی و ایجاد موانع بر سر راه توسعه علمی و صنعتی ایران تبدیل شدهاند.
پاسخ به شبهه: آیا خروج از PPT به معنای ساخت بمب اتم است؟
خیر. دیدگاه جمهوری اسلامی ایران و بر اساس آموزههای دینی، به صراحت تولید و استفاده از سلاحهای کشتار جمعی (WMD) را حرام میداند.
- استدلال فقهی: پیامبر اسلام (ص) ۱۴۰۰ سال پیش تولید سلاحهای کشتار جمعی (مانند مسموم کردن آبها که منجر به مرگ غیرنظامیان و حیوانات میشود) را ممنوع کرد.
- قوانین بشردوستانه: اصل «تفکیک» در حقوق بینالملل و جنگ، استفاده از اهداف غیرنظامی را ممنوع میکند. سلاحهای هستهای غیرقابل کنترل و غیرمتمایز هستند و استفاده از آنها نقض صریح حقوق بشردوستانه است.
- فتوای رهبری: فتوای شهید آیتالله خامنهای و مقام معظم رهبری نیز بر حرام بودن تولید و استفاده از سلاحهای هستهای تأکید دارد. بنابراین، «استفاده حرام» مستلزم «تولید غیرقانونی و غیراخلاقی» است.
راهکار قانونی: ماده ده و حق خروج
با توجه به اینکه عضویت ایران در PPT به جای منجر شدن به توسعه و رفاه، ابزاری برای نقض حاکمیت ملی و تضییع منافع ملی شده است، استناد به ماده ده بند یک پیمان ضروری است. این ماده به هر کشور عضو اجازه میدهد در صورتی که «حوادث فوقالعادهای مرتبط با مقررات پیمان، منافع عالی ملی او را به مخاطره بیندازد»، از پیمان خارج شود و این تصمیم را به شورای امنیت و سازمان ملل اطلاع دهد.
نتیجهگیری: بازپسگیری قدرت از طریق علم و فناوری
خروج از PPT به معنای حرکت به سمت تسلیحات هستهای نیست، بلکه بازپسگیری حق حاکمیت برای استفاده از فناوری به عنوان ابزاری برای توسعه، رفاه و امنیت ملی است. همانطور که امام علی (ع) فرمودند: «العِلْمُ سُلْطَان» (علم قدرت است). ما به فناوری هستهای در خدمت بشریت و صلح نیاز داریم. لذا، پیشنهاد میشود جمهوری اسلامی ایران با استناد به ماده ده، با اطلاع به مجامع بینالمللی، از این پیمان خارج شود تا مسیر استفاده صلحآمیز و مستقل از انرژی هستهای، بدون مداخلات سیاسی بازگشایی شود.
والسلام علیکم و رحمة الله و بركاته
