رابطه علم، تزکیه حکمت با مقاومت
مقاومت فقط توان فیزیکی نیست؛ از ایمان تا اراده، سه لایه ایستادگی در نگاه حجتالاسلام فقیهی
عضو هیئت علمی مؤسسه آموزشی و پژوهشی امام خمینی(ره)، در سخنانی با تبیین مفهوم «مقاومت» از منظر قرآن و معارف دینی، این مفهوم را فراتر از قدرت نظامی و توان جسمی دانست و تصریح کرد: مقاومت در سه لایه فیزیکی، روحیروانی و ارادی معنا پیدا میکند و ریشه آن در ایمان، عمل صالح، سفارش به حق و صبر نهفته است.
حجتالاسلام فقیهی در قرارگاه مصباح الهدی اظهار کرد: همانگونه که آن هجرت و آن فداکاری امیرالمؤمنین(ع) مقدمهای برای نابودی کفر، شرک، نفاق و بتپرستی در مکه بود، امروز نیز این نهضتها و این قیامها باید زمینهساز نابودی کفر جهانی و مقدمهای برای ظهور و فرج امام زمان(عج) باشند.
وی با اشاره به جایگاه «مقاومت» در شرایط کنونی، گفت: این مقاومت که امروز در ایران، لبنان، یمن، عراق و دیگر کشورها مطرح است، رعب و وحشتی را در دل مستکبران عالم، بهویژه آمریکا و رژیم صهیونیستی ایجاد کرده است. به گفته وی، مقاومت تنها یک عنوان سیاسی یا نظامی نیست، بلکه مفهومی ریشهدار در قرآن و معارف دینی است که برای فهم درست آن باید به سراغ مبانی معرفتی رفت.
عضو هیئت علمی مؤسسه امام خمینی(ره) با استناد به سوره عصر افزود: قرآن کریم میفرماید انسان در خسران است مگر کسانی که ایمان آورده، عمل صالح انجام داده و یکدیگر را به حق و صبر سفارش کنند. وی تصریح کرد: در این آیه، چهار ویژگی برای رهایی از خسران آمده و «صبر» که در پایان ذکر شده، همان مقاومت است؛ مقاومتی که بر ایمان، عمل صالح و سفارش متقابل به حق استوار است.
حجتالاسلام فقیهی در ادامه، مقاومت را در چند سطح تبیین کرد و گفت: یک بخش از مقاومت، مقاومت فیزیکی و مادی است؛ مانند استحکام یک صندلی در برابر حرارت یا قدرت و توان بدنی انسان در ورزش و کار. به گفته وی، در این سطح، تفاوت میان مواد و اجسام در میزان تحمل و پایداری آشکار میشود و حتی در عرصه نظامی نیز کشورها بر اساس توان فیزیکی و تجهیزات خود سنجیده میشوند.
وی افزود: اما بخش مهمتر، مقاومت روحی و روانی است؛ جایی که انسان در برابر تمسخر، تهمت، ناسزا و فشار اجتماعی نمیشکند. این استاد حوزه و دانشگاه با اشاره به آیه «وَلَا یَخَافُونَ فِی اللَّهِ لَوْمَةَ لَائِمٍ» گفت: یکی از ویژگیهای مؤمنان و بهویژه امیرالمؤمنین(ع) این است که از ملامت هیچ ملامتکنندهای نمیهراسند. به تعبیر وی، بسیاری از انبیا نیز در تاریخ مورد تمسخر قرار گرفتند، اما روحیه خود را از دست ندادند و همین استحکام شخصیتی، آنها را به الگوهای ماندگار تبدیل کرد.
حجتالاسلام فقیهی با ذکر نمونههایی از مقاومت روحی، اظهار داشت: ممکن است فردی از نظر جسمی بسیار نیرومند باشد، اما از نظر شخصیت و روحیه، در برابر یک تمسخر یا تهمت فروبپاشد؛ در مقابل، انسانهایی هستند که با وجود فشارهای سنگین، استوار میمانند و میدان را ترک نمیکنند. وی تأکید کرد: این نوع مقاومت، از مقاومت فیزیکی هم محکمتر و مهمتر است و به این آسانیها نمیتوان آن را شکست.
وی در بخش دیگری از سخنان خود، به «اراده» بهعنوان لایه سوم مقاومت اشاره کرد و گفت: خداوند در وجود انسان نیرویی به نام اراده قرار داده که از قدرتهای فیزیکی و حتی برخی جلوههای روحی نیز قویتر است. به گفته او، در تاریخ و تجربههای گوناگون دیده شده که انسان با اتکای به اراده میتواند کارهایی خارقالعاده انجام دهد و بر محدودیتهای ظاهری غلبه کند.
حجتالاسلام فقیهی با اشاره به نمونههایی از مرتاضان و نیز برخی حکایات نقلشده از بزرگان، از جمله مرحوم شیخ حسنعلی اصفهانی معروف به نخودکی، اظهار کرد: در برخی نقلها آمده است که بزرگان دین با نیروی اراده و اتصال معنوی، کارهایی انجام دادهاند که برای دیگران شگفتانگیز بوده است. وی با یادآوری ماجرای مربوط به شیخ حسنعلی اصفهانی و حل مسئله صندوق طلا و جواهرات در اصفهان، این قبیل حکایات را نمونهای از تأثیر اراده و معنویت در حل بحرانها دانست.
این استاد حوزه علمیه در پایان با جمعبندی مباحث خود تأکید کرد: مقاومت واقعی، صرفاً در داشتن سلاح و قدرت نظامی خلاصه نمیشود، بلکه از ایمان، عمل صالح، صبر، استحکام روحی و اراده قوی شکل میگیرد. وی خاطرنشان کرد: جامعهای که این مؤلفهها را داشته باشد، در برابر تحقیر، تهدید و فشار دشمنان ایستادگی میکند و مسیر خود را با صلابت ادامه میدهد.
