جهاد ابتدایی و نبرد ایران و آمریکا
جهاد ابتدایی و نبرد ایران و آمریکا
به گزارش دفتر ارتباطات فرهنگی برنامه موکب مصباح الهدی موسسه آموزشی و پژوهشی امام خمینی ره به قرائت قرآن نوایی در وصف وفاداری حضرت فاطمه زهر سلام الله علیها پایداری ملت ایران و تجلیل از مقام رهبری آغاز شد. سخنران با سلام و درود به حاضران در قرارگاه مصباحالهدی و همراهان در فضای مجازی، به استقامت ملت ایران در برابر فشارها، تحریمها و تهدیدهای دشمنان اشاره کرد. او تأکید نمود که ایران سرزمین اراده و تسلیمناپذیری است و ملت با اتکا به ایمان و غیرت دینی خود، استقلال خود را معامله نمیکند. با طرح پیام اخیر رهبر معظم انقلاب درباره دشمنیهای آمریکا و رژیم صهیونیستی و طرح مفهوم «جهاد ابتدایی»، محور اصلی این گفتوگو شکل گرفت.
مفهوم و انگیزه جهاد در معارف اسلامی
استاد خطیبی بحث خود را با تعریف لغوی و اصطلاحی جهاد آغاز کرد. وی جهاد را تلاش و کوشش سخت برای رسیدن به هدفی والا و در اصطلاح اسلامی، نبرد مسلحانه در راه خدا علیه دشمنان دین تعریف نمود. او با اشاره به اینکه در حکمت اسلامی احکام تابع مصالح و مفاسد هستند، جایگاه جهاد را در مقایسه با سایر عبادات بسیار برجسته توصیف کرد. برای نمونه، به خطبهای از نهجالبلاغه استناد کرد که در آن امیرالمؤمنین علیهالسلام جهاد را «دری از درهای بهشت که خداوند آن را به روی خاص از اولیای خود گشوده است» مینامد؛ به این معنا که برخلاف عباداتی چون نماز و روزه که عموم مردم انجام میدهند، توفیق جهاد نظامی نصیب گروهی خاص و گزیده از اولیای الهی و نیروهای مسلح و مدافعان کشور میشود. همچنین یادآوری شد که برخلاف بسیاری از تکالیف شرعی که قضا دارند، جهاد زمانمند است و اگر در زمان اقتضا انجام نشود، جبرانپذیر نخواهد بود.
انواع جهاد در نگاه قرآن و روایات
در ادامه، سخنران جهاد را به سه دسته مهم تقسیم کرد:
جهاد اکبر: مبارزه با هوای نفس و تمایلات درونی که از جهاد نظامی دشوارتر و اساسیتر است. وی ریشه بسیاری از شکستهای تاریخی امت اسلام را غلبه هوای نفس بر افراد دانست.
جهاد اصغر: همان نبرد نظامی و رویارویی مستقیم با دشمنان در میدانهای جنگ دفاعی.
جهاد کبیر: جهاد تبیین و روشنگری با استناد به آیات قرآن کریم؛ چنانکه خداوند فرموده است «و جاهدهم به جهاد کبیر». او با ذکر واقعه جنگ صفین و نقشآفرینی عمار یاسر در رفع تردید از مؤمنان، بر لزوم تبیین حقایق برای آگاهسازی جامعه تأکید کرد.
تفاوت جهاد دفاعی و جهاد ابتدایی
بخش مهمی از سخنرانی به تفاوت میان جهاد دفاعی و جهاد ابتدایی اختصاص داشت. سخنران توضیح داد که در جهاد دفاعی، مسلمانان مستقیماً مورد هجوم و تجاوز نظامی دشمن قرار میگیرند و وظیفه شرعی دارند از خود دفاع کنند؛ نیازی هم به اذن خاص ولیفقیه برای شروع دفاع نیست، زیرا حکم دفاع از حریم، خانه و کاشانه همگانی و فوری است (مانند دفاع ملت ایران در برابر حمله صدام یا جنایات رژیم صهیونیستی).
در مقابل، جهاد ابتدایی مربوط به زمانی است که دعوت الهی و پیام حق باید به گوش ملتها و جوامع برسد، اما حاکمان مستکبر و طواغیت (که در قرآن از آنها با تعبیر «مَلَأ» یاد شده است) مانع از رسیدن صدای حق به مردم میشوند. در عصر پیامبر اکرم (ص) و ائمه معصومین (ع)، فرمان جهاد ابتدایی در اختیار معصوم بود. در عصر غیبت نیز میان فقها و مراجع تقلید اختلاف نظر وجود دارد؛ برخی مانند امام خمینی (ره) آن را از مختصات معصوم میدانند، برخی دیگر مانند آیتالله خویی و مقام معظم رهبری آن را در شأن ولیفقیه جامعالشرایط میدانند، و برخی مراجع معاصر نیز تمام جهادهای پیامبر را در تحلیل نهایی از نوع جهاد دفاعی در برابر مانعتراشی کفار برای نشر حق ارزیابی میکنند.
جهاد ابتدایی و تحولات منطقهای در کلام رهبری
استاد خطیبی با اشاره به پیام اخیر رهبر معظم انقلاب پیرامون مدیریت ایران بر تنگه هرمز و ضربه به پایگاههای استکبار، این اقدام را فراتر از صرفاً یک پاسخ دفاعی دانست. به گفته وی، اگرچه این اقدامات در واکنش به تعدیات و جنایات آمریکا صورت گرفت، اما در ابعاد منطقهای مصداق بارز «جهاد ابتدایی علیه استکبار» محسوب میشود. از این پس، جمهوری اسلامی ایران تنها به دفاع انفعالی بسنده نمیکند، بلکه با تسلط بر شاهرگهای حیاتی اقتصاد و انرژی جهان (مانند تنگه هرمز) و تعیین شرط و شروط برای دشمن، ابتکار عمل را در دست میگیرد تا استکبار بداند هرگونه تحریم یا تجاوز با پاسخ قاطع و پیشگیرانه مواجه خواهد شد.
جمعبندی و چشمانداز آینده
سخنران در پایان با تأکید بر لزوم حفظ وحدت ملی و تبعیت از ولایت فقیه در مسائل کلان اجتماعی و سیاسی، خاطرنشان کرد که ملت ایران با ایستادگی در برابر فشارها و یاری دین خدا، از کوران حوادث عبور خواهد کرد. او ابراز امیدواری کرد که با تدبیر مسئولان، هدایتهای رهبری و برکت خون شهدا، جبهه حق به پیروزی نهایی دست یابد.









