بررسی مسئله انتقام از منظر فقه
بررسی مسئله انتقام از منظر فقه امام انتقام شهید اسلامی مسئله قصاص جنایت قاتلان باید فقهی
قاتلان امام شهید باید قصاص شوند
عضو هیئت علمی مؤسسه آموزشی و پژوهشی امام خمینی(ره) با بررسی مسئله انتقام از منظر فقهی تأکید کرد که انتقام عنوانی مستقل در متون دینی و فقهی دارد و در موضوع شهادت امام شهید، سخن از مجازاتی روشن و صریح در برابر عاملان این جنایت است.
به گزارشدفتر ارتباطات فرهنگی، حجتالاسلام مهدی خطیبی عضو هیئت علمی مؤسسه آموزشی و پژوهشی امام خمینی(ره) در سخنانیدر قرارگاه مصباح الهدی اظهار کرد: در فضای رسانهای و اجتماعی از تعابیری همچون انتقام، مجازات و ترور درباره قاتلان امام شهید استفاده میشود و لازم است این مسئله از نظر فقهی به صورت دقیق مورد بررسی قرار گیرد.
وی با اشاره به کاربرد مفهوم انتقام در متون دینی افزود: انتقام عنوانی مستقل دارد و در قرآن کریم نیز از صفات الهی شمرده شده است؛ چنانکه در آیات قرآن آمده است که خداوند از مجرمان انتقام میگیرد (انا من المجرمون منتقمون) و از این رو، مسئله انتقام در برابر جنایتکاران و دشمنان، موضوعی قابل طرح در چارچوب معارف دینی و فقهی است.
خطیبی با اشاره به واقعه عاشورا و قیام مختار تصریح کرد: پس از شهادت سیدالشهدا(ع)، مختار برای مجازات عاملان این جنایت قیام کرد و آنان را به سزای اعمالشان رساند. در عین حال، در دعای ندبه نیز از امام زمان(عج) با تعبیر «أین الطالب بدم المقتول بکربلا» یاد میشود که نشان میدهد خونخواهی و طلب انتقام، جایگاهی روشن در منظومه فکری و اعتقادی شیعه دارد.
وی ادامه داد: در رسالههای عملیه معمولاً احکام مربوط به جهاد و جنگ کمتر مطرح شده است، در حالی که این مباحث از اهمیت فراوانی برخوردار است و جامعه اسلامی باید در چنین عرصههایی تکلیف خود را به روشنی بداند. در طول تاریخ نیز در برهههایی همچون جنگ ایران و روسیه یا هنگام هجوم داعش به عراق، برای تبیین تکلیف مسلمانان، فتاوا و رسالههایی در باب جهاد صادر شده است.
عضو هیئت علمی مؤسسه آموزشی و پژوهشی امام خمینی(ره) با بیان اینکه ترور مسلمان در اسلام ممنوع است، گفت: در فقه اسلامی، کشتن مخفیانه و غیرمترقبه مسلمان، حتی اگر او مستحق مجازات باشد، بدون مراجعه به حاکم شرع جایز نیست. اسلام برای حفظ امنیت جامعه، راه اقدام شخصی و خارج از ضابطه را بسته است و افراد حق ندارند مستقلاً دست به قتل یا ترور بزنند.
وی افزود: این حکم ناظر به جامعه اسلامی و نسبت به مسلمانان است، اما وقتی مسئله به دشمنان اسلام، دشمنان دین و کسانی بازمیگردد که در موضع جنگ و دشمنی آشکار با امت اسلامی قرار دارند، موضوع شکل دیگری پیدا میکند. کسانی که امام مسلمین را به شهادت رساندهاند، در جایگاه دشمن قرار دارند و نمیتوان آنان را در همان چارچوبی سنجید که برای روابط داخلی جامعه اسلامی مطرح است.
خطیبی با تأکید بر اینکه قاتلان امام شهید باید قصاص شوند، اظهار کرد: این جنایت، جنایتی نیست که بتوان از کنار آن به سادگی عبور کرد. خون امام شهید، خون عادی نیست و عاملان این اقدام باید به سزای عمل خود برسند. از این جهت، سخن از قصاص قاتلان امام شهید، سخنی روشن و قابل دفاع در چارچوب مبانی فقهی است.
وی گفت: در فقه، قصاص به عنوان یکی از احکام مهم اسلامی برای مقابله با قتل عمد مطرح شده است و اصل آن بر استیفای حق و جلوگیری از تکرار جنایت استوار است. هنگامی که دشمن، دست خود را به خون امام شهید آلوده میکند، طبیعی است که مطالبه قصاص و خونخواهی از او به عنوان یک مطالبه جدی مطرح شود.
این استاد حوزه و دانشگاه با اشاره به اینکه مسئله خونخواهی تنها یک مسئله عاطفی نیست، خاطرنشان کرد: جامعه اسلامی نمیتواند نسبت به ریخته شدن خون امام خود بیتفاوت باشد. اگر چنین جنایتی بدون پاسخ بماند، راه برای تکرار آن هموار میشود و دشمن در استمرار جنایت خود گستاختر خواهد شد.
وی افزود: در کنار بحث قصاص، عناوین دیگری همچون محاربه و بغی نیز درباره چنین جنایتهایی قابل بررسی است، زیرا کسانی که به نظام اسلامی حمله میکنند، مردم را به خاک و خون میکشند و درصدد ضربه زدن به اصل حاکمیت دینی هستند، مرتکب جرمی بزرگ و آشکار شدهاند.
خطیبی تصریح کرد: کسانی که به دنبال براندازی، ایجاد ناامنی و شهادت امام مسلمین هستند، تنها مرتکب یک قتل شخصی نشدهاند، بلکه تعرضی مستقیم به کیان اسلام و جامعه اسلامی انجام دادهاند. با این حال، در موضوع شهادت امام شهید، اصل لزوم قصاص قاتلان به عنوان پاسخی صریح به این جنایت باید مورد توجه قرار گیرد.
وی در پایان تأکید کرد: انتقام از دشمنان و قصاص قاتلان امام شهید، مسئلهای ریشهدار در مبانی دینی و فقهی است و نباید آن را امری صرفاً احساسی یا شعاری دانست و خون امام شهید نباید پایمال شود و عاملان این جنایت باید به سزای اعمال خود برسند.
