اصول حاکم بر اخلاق؛ توجه به تفاوت‌های فردی

اصول حاکم بر اخلاق؛ توجه به تفاوت‌های فردی

حجت الاسلام سید احمد طباطبایی، شب شانزدهم دی ۱۴۰۴ در جلسه پنجم از سلسله سخنرانی‌‌های اخلاقی که به همت دفتر ارتباطات فرهنگی برگزار شد، بیان داشت: یکی از اصول قابل استفاده در مرتبه اخلاق و تربیت، توجه به تفاوت‌های فردی است.عدم توجه به شرایط هر فرد، یکی از دلایل شکست طرح‌های تربیتی خلاقانه و متمایز است.

وی با نقل حدیثی از امام باقر (علیه السلام) توضیح داد: خدای متعال در احکامش امتیازات متفاوتی قائل شده‌ است‌. اقبال و ادبار قلب هر کسی در زمان متفاوتی رخ می‌دهد. هر شخصی در وضعیت ویژه‌ای است. توجه به این اصل ارتباط مستقیم با سرعت رشد یا درگیری با موانع در مسیر رشد، دارد. به همین دلیل دوران تربیتی هر انسان، تا سن بیست و یک سالگی به سه دوره هفت ساله تقسیم می‌شود. نقل شده است که جوانی آمد خدمت امام حسین و به گناه‌ کار بودنش اعتراف کرد. سپس از حضرت پرسید که آیا امکانش هست آن را ترک کنم؟ امام احساس کردند که این جوان در دلش واقعا اصرار بر ترک دارد. ایشان گفتند که پنج کار به تو یاد می‌دهم. فقط یکی از آنها را انجام بده، گناهت را هم نمی‌خواهد ترک کنی. حضرت گفتند برو جایی که خدا تو را حین انجام گناه نبیند. رزق او را نخور، بعد گناهت را انجام ده، و مواردی از این دست. دقت امام بر مقتضیات جوان را می‌شود در این روایت مشاهده کرد.

هیئت علمی مؤسسه امام خمینی (قدس سره) با شبیه‌دانستن اینکه راه درمان هر بیماری متفاوت از بقیه بیماری‌هاست، به تفاوت رهنمودهای اخلاقی برای هر فرد، گفت: توصیه‌ها و زبان اخلاق اسلامی برای هر فرد در شرایط سخت، متفاوت است. همچنین وی تصریح کرد: در روایت زیر، عدم مراجعه به استاد، توجه نکردن به شدت رغبت و ویژگی‌های فردی را می‌توان درک کرد. می‌گویند فردی تازه مسلمان، از ظهر تا سحر پنجشنبه ای به دعوت دوستش، به طور مستمر مشغول اعمال عبادی می‌شود. بعد به دوستش می‌گوید که دین شما برای آدم‌های بی‌کار است. یکی از گرفتاری‌های امروزه، در دسترس بودن دستورات خاص است. دستوراتی که باید زیر نظر استاد به آنها عمل شود. این در اثر فراگیر شدن ارتباطات در فضای مجازی است.

در آخر، طباطبایی گفت: اگر به دانسته‌ها عمل شو، بنا بر گفتار آیت‌الله بهجت، خدا گام بعد و در صورت لزوم، استاد را در راه بنده‌اش می‌گذارد. بهترین دستور، دستوراتی است که در شریعت آمده است. در مسیر تربیت اخلاقی همین نکته رکن محسوب می‌شود.