نكاتي درباره برجام و رفع تحریم‌ها (3)

شما اینجا هستید

برای رفع تحریم‌ها چه کردیم؟
با توجه به مذاكرات برجام، و خروج آمريكا از آن و نيز عدم‌برداشتن تحريم‌ها توسط كشورهاي اروپايي طرف قرارداد، متاسفانه دولت ایران اقدامی جدی در این راستا انجام نداد، و از فرصت‌های پیش‌بینی شده در برجام استفاده نکرد. تنها اقدام دولت افزایش غنی‌سازی از 3درصد به 4درصد و افزایش ذخائر ما را از 300کیلو به 3تن رساند اما این امور انگیزه‌ای برای حذف تحریم‌ها ایجاد نکرد.
مجلس شورای اسلامی در آذرماه امسال در اقدامی انقلابی و قابل ستایش، با تصویب طرح دوفوریتی  به اقدام راهبردی برای لغو تحریم‌ها و صیانت از منافع ملت ایران اقدام کرد. از جمله این اقدامات، حذف نظارت‌های ابدی و اقدامات اجرایی برجام است که این امر، در آینده می‌تواند دست مذاکره‌کنندگان را سر میز مذاکره پر کند و ایران با قدرت بیشتری به مذاکرات ورود کند.
اقدام اخیر مجلس در خروج از پروتکل الحاقی اقدامی کاملا حساب شده و شایسته است؛ چراکه در متن برجام طبق بندهای26، 36، 37 و بند13 قطعنامه2231 كه به عنوان پشتوانه برجام شناخته می‌شود، به ایران اجازه خروج از پروتکل الحاقی را داده است. صريحا آمده است: «...چنانچه تحریم‌ها جزئا یا کلا مجددا اعمال شوند، ایران این امر را به منزله زمینه‌ای برای توقف کلی یا جزئی تعهدات خود طبق این برجام قلمداد می‌کند». آژانس تاکنون 15بار اجرای تعهدات برجامی از سوی ایران را تأیید کرده، اما هیچ یک از تحریم‌ها اعم از بانکی، صادرات نفت و فراورده های نفتی آزاد نشده است.
با توجه به مشکل تولید برق توسط نيروگاه‌هاي هسته‌اي که قرار بود بیست هزار مگابایت داشته باشیم اما ما فقط هزار مگابایت تولید برق داریم. این موجب شده است علی‌رغم قدرت تولید برق در داخل کشور، برق از روسیه خریداری می‌کنیم. همچنین یک میلیون بیمار سرطانی، نیازمند داروهایی هستند که در رآکتور تحقیقاتی تهران تولید می‌شود که سوخت هسته‌ای این رآکتور اروانیوم 20درصد است. اما طبق برجام در تولید اروانیوم روی 4درصد متوقف شده‌ایم. مجلس دولت را موظف به انجام این دو امر کرد.
نکته بعدی عدم‌اجراي پروتكل الحاقي است. در پروتكل الحاقي به آژانس اجازه دسترسی به اماکن نظامی، اطلاعات اشخاص و دانشگاه‌های ما و همچنین نظارت‌های سرزده ماموران آژانس داده شده است و این برای کشور ما بسيار خطرناک است. اما متاسفانه دولت ایران دوازده تعهد ابدی را در برجام داده است؛ كه اين‌ها با مصوبه اخیر مجلس  لغو گرديد.
پروتکل الحاقی چیست؟
مهم‌ترین تعهدات پروتکل الحاقی این است که کشورهای عضو آژانس پس از پذیرش پروتکل الحاقی موظف هستند اطلاعات بیشتری در باره فعالیت‌های هسته‌ای و هرگونه فعالیت مرتبط خود با آن از جمله اطلاعات تحقیق و توسعه برنامه هسته‌ای، تولید اورانیوم و توریوم و هرگونه واردات و صادرات مرتبط با برنامه هسته‌ای، را به آژانس ارائه دهند.
همچنین پروتکل الحاقی به بازرسان آژانس بین‌المللی انرژی اتمی، دسترسی وسیع‌تری در بازرسی‌ها را می‌دهد. بر اساس این بند از پروتکل الحاقی، بازرسان آژانس حق دارند در بازدیدهای سرزده، ۲ساعت پیش از زمان بازدید، به کشور هدف اطلاع داده و آن کشور نیز متعهد است مقدمات اداری سفر بازرسان را فراهم کند. بازرسان آژانس می‌توانند برای کشف فعالیت‌های احتمالی خارج از چارچوب، علاوه بر نمونه‌برداری از مناطق مورد بازرسی، تجهیزات مانیتورینگ (نظارت) را نیز نصب کنند.
 
تعهد نصب دوربین توسط کشور امضاء کننده پروتکل الحاقی
براساس این تعهد آژانس می‌تواند در هر مکانی که تشخیص داد که در آن‌جا فعالیت‌هایی مرتبط با برنامه‌های هسته‌ای انجام می‌شود، با نصب دوربین، این فعالیت‌ها را زیر نظر بگیرد. آژانس بین‌المللی انرژی اتمی هر زمان و هر مکان که بخواهد می‌تواند به مراکز هسته‌ای سرکشی کرده و آن‌جا را بازرسی و بر آن نظارت داشته باشد. آژانس هر جایی که خود احساس کرد و یا گزارشی را دریافت کرد که در آن منطقه فعالیت‌های هسته ای انجام می‌شود با نصب دوربین، آن منطقه و یا مناطق را زیر نظر دوربین‌ها و بازرسان خود قرار دهد. اما در قبال این همه امتیازی که کشور هدف، واگذار می‌کند، آن کشور هیچ امتیازی دریافت نمی‌کند.
این‌همه در حالی است که برخی کشورها حتی پروتکل الحاقی را امضاء نکرده و عضو ان پی تی نشده و هیچ تعهدی برای فعالیت‌ها و اقدامات اتمی خود نداده‌اند.
البته ما با اقدام مجلس، با خروج از پروتکل الحاقی از ان‌پي‌تي خارج نمي‌شويم، بلكه فقط از پروتكل خارج مي‌شويم كه بسياري از كشورها آن را نپذيرفته‌اند. ما با این اقدام خود هنور بر تعهدات برجام باقی هستیم و از برجام خارج نمی‌شویم. با این اقدام مجلس فقط تحريم‌ها برداشته می‌شود. چون از این به بعد توپ در زمین آمریکاست و باید قدمی برای رفع تحریم‌ها بردارد و آن هم فقط تحریم‌ها زیر برداشته می‌شود:
- تحريم‌هاي خود برجام كه وعده داده شده بود؛ مثل تحريم‌هاي بانكي و انرژي.
- تحريم‌هاي اوباما مثل تحريم آيسا و تحريم ويزايي.
- تحريم‌هاي ترامپ.